ZİRAAT YÜKSEK MÜHENDİSİ FİDAN AKBAŞ'I SONSUZLUĞA UĞURLADIK / Atila Girgin
Sevgili Fidan Akbaş kardeşime mektup:
Sevgili Fidan Akbaş kardeşim mesleğinin Topraksu Teşkilatının Araştırma kanadında çalışan, mesleğini hakkıyla ve dolu dolu yaşayan, işini hakkını vererek yapan sevgili kardeşlerimizdendi. Toprak, su ve bitki analizlerinin yetkinlik derecesinde kabul gördüğü bir enstitünün laboratuvar biriminin tepe sorumlusu olarak çalışmalarını başarıyla yürüttü. Çalışma alanlarında, konusunda UZMAN, uğraş alanında yetkinliği genel bir kabul gören, mesleki uğraşında önder bir misyon'a sahip bir kardeşimizdi..
Sevgili Fidan kardeşim; seni geçenlerde gökte uçan bir kuş'a sordum, yahu onu gökte niye arıyorsun, o laboratuvarda sizin toprak ve su analizlerinizi yapmakla meşgul dedi, vardım laboratuvara; sordum laborantlara, Fidan Hanım nerede?, Abi onu niye burada arıyorsun, sizin toprak ve su analizlerinin sonuçlarını dediğiniz tarihe yetiştirmek üzere, değerlendirip raporlamak için büroya gitti dediler. Söz'ün özü o; hiç durmadan bağımlılık derecesinde mesleğine ve işine tutkun değerli bir kardeşimdi. Fidan kardeşimi devam ettim aramaya. Tam o sırada gökte uçan kuş, yine karşıma çıkmazmı. Bulamadınmı onu deyiverdi. Ve yanıtı: “ O şimdi göklerin derinliklerinden sizlere selam verip duruuu, dedi.
Söz'ün özü, Fidan kardeşimizi sonsuzluğa uğurlamışlar da, ben yeni öğrenmiş oldum. Öğrenmiş oldumda bu tümceleri yazar oldum dostlar.
Sevgili dostum, seninle paylaştığımız nice yaşanmışlıklarımız oldu da, aklıma gelen birkaçını dostlarımızla paylaşıvereyim dedim, paylaşıp ta anılar denizinin enginliklerinden sonsuzluk alemine bir selam yollayıvereyim istedim.
1973 -1974' lü Fakülte yıllarımızdan bir yıldı; Süt Teknolojileriyle ilgili sözlü bir sınava girmiştik. Girmiştik de, bu sınav sizi bir hayli germişti. Aslında sınavın zorluğu değildi esas olan, Hocamızın değişik, alışılmışın ötesindeki karekteri sınava giren herkesi gerçekten zorluyor ve geriyordu, sadece bu sınavdaki başarısızlık nedeniyle okuldan atılıp, af'la tekrar sınavlara giren arkadaşlarımız bile vardı.
Genel sütçülük bilgileri, teknolojileri, vitaminler, hormanlar vs. kapsayan 5 ciltlik kitaplar kapsamındaki bilgilerden sorumluyduk bu sınavda. Siz o kitapları öyle bir özetlemiş, öyle harika özetler çıkarmıştınızki, o bilgilerden yararlanan arkadaşlar olarak, sınavları başarıyla vermiş, sizlerede teşekkürlerimizi sunmuştuk. Bizler bu sınavları geçer de olsa düşük not'lada olsa vermiştik de, siz; o özetlerin sahibi güzel kardeşimize hoca zorluklar çıkarmış, bir yaz gününün günlük giysileriyle girdiğiniz sınavda, Hoca; ne bu haliniz, “geziye mi çıktınız bu ne giyim, kuşam” mealinde sorularla sizleri germiş, başarılı sınav sonrasında bile ancak “geçer” kapsamında bir not vermişti. O anlara gidiverdim bir an, sevgili kaardeşim.
Yine 1980 yıllardan birinde Mersindeki çorak topraklarla ilgili seminer günlerimizde, mesai sonrası saatlerde, “şöbiyetine oyun'a varmısınız, 4. aranıyor” mealindeki söylemleriniz geldi aklıma bir an. Hep şöbiyet ısmarlar, ama yine de espriye, “haydi şöbiyetine okey oynayalım çocuklar” der dururdun.,
Yine 1980'li yıllarda Kırklareli Topaksu Araştırma Laboratuvarında, sorumlu arkadaş Reyhan Kanburoğluyla birlikte dost sohbetlerimiz, lojmanlardaki aile ziyaretleriniz, analiz ve değerlendirmelerle ilgili söyleşilerimiz geliverdi aklıma bir an. Güzel anlar, güzel yıllardı o yıllar.
Sevgili Fidan kardeşim; seni biraz da araştımacılığın, bilimsel kariyerinle anmak iyi olur diye düşünüp, birazda tembelliğe vurup, kafa yormak yerine “Googleai” yapay zeka arama moduyla şöyle bir tarayavereyim, arayıvereyim dedim, hani iyi de yapmışım valla, söyleyeceklerimin çoğunu o'da söylememez mi, o zaman bende haydi GOOGLEAI, “de diyeceklerini de, bende dostlarla hemencecik paylaşavereyim” dedim.
Hemencecik benim sevgili dostumu bana anlatmaya başlayıverdi, İşte söylemlerinden bazıları:
Fidan Akbaş, 1975 yılında Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bölümü'nden mezun olmuş bir Ziraat Yüksek Mühendisi ve tarımsal araştırmacıdır.
🎓 Eğitimi ve Akademik Temeli
• Mezuniyet: 1975 yılında, Türkiye'nin tarım eğitimi alanındaki en köklü kurumlarından biri olan Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bölümü'nü (bugünkü adıyla Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü) Tarihçe - Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü başarıyla tamamlamıştır.
• Dönemin eğitim yapısı gereği laboratuvar analizleri, toprak verimliliği ve haritalandırma gibi konularda güçlü bir teknik uzmanlık kazanmıştır.
🔬 Mesleki Kariyeri ve Araştırmaları
• Kurum: Mezuniyetinin ardından, dönemin Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'na bağlı olan ve tarımsal Ar-Ge çalışmalarında ekol kabul edilen Menemen Bölge Topraksu Araştırma Enstitüsü bünyesinde görev almıştır.
• Unvan / Görev: Enstitüde Laboratuvar Mühendisi ve Tarımsal Araştırmacı olarak çalışmıştır.
• Çalışma Alanları: Menemen ovası başta olmak üzere Ege Bölgesi'ndeki tarım topraklarının fiziksel ve kimyasal analizleri, tuzluluk oranları, sulama suyu kalitesi ve bitki besleme elementlerinin tespiti üzerine laboratuvar araştırmaları yürütmüştür. Topraksu Genel Müdürlüğü'nün kapatılması ve Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün kurulması sürecinde de bu kurumsal hafızanın ve teknik kadronun bir parçası olmuştur.
Ziraat Yüksek Mühendisi Fidan Akbaş’ın 1975 yılındaki mezuniyetinin ardından adım attığı Menemen Topraksu Araştırma Enstitüsü bünyesindeki kariyeri, Türkiye’nin planlı kalkınma dönemindeki tarımsal Ar-Ge ve toprak reformu politikalarının en canlı dönemine denk gelmektedir.
Fidan Akbaş'ın hem bir tarımsal araştırmacı olarak vizyonu hem de laboratuvar mühendisi olarak yürüttüğü teknik çalışmalar, Ege Bölgesi tarımının sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır.
───
1. Laboratuvar Mühendisliği ve Teknik Çalışmaları
1970'li ve 80'li yıllarda Topraksu
Genel Müdürlüğü bünyesindeki enstitü laboratuvarları, bugünkü gibi dijital ve otomatik ölçüm cihazlarına sahip değildi; çalışmalar tamamen klasik kimyasal, yaş analiz ve gravimetrik (ağırlığa dayalı) yöntemlerle yürütülüyordu. Fidan Akbaş’ın laboratuvar mühendisi olarak uzmanlaştığı ve rutin olarak gerçekleştirdiği başlıca teknik çalışmalar şunlardır:
• Toprak Kimyası ve Verimlilik Analizleri: Ege Bölgesi çiftçisinden ve enstitünün deneme parsellerinden gelen binlerce toprak numunesinin; organik madde içeriği, toplam azot (Kjeldahl yöntemiyle), alınabilir fosfor (Olsen yöntemiyle) ve potasyum miktarlarının tespiti. Bu analizler, bölgedeki pamuk, buğday ve zeytin tarımı için gübreleme tavsiyelerinin temelini oluşturmuştur.
• Tuzluluk, Sodyumluluk ve Alkalilik Ölçümleri: Menemen Ovası, Gediz Nehri'nin taşıdığı alüvyonlarla oluştuğu için taban suyu yüksekliğine bağlı tuzluluk riski taşır Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi. Fidan Akbaş, laboratuvarda saturasyon (çamur) çamuru hazırlayarak Elektriksel İletkenlik (EC) değerlerini ölçmüş, toprağın tuz karakterini haritalandırmıştır.
• Sulama Suyu Kalitesi Değerlendirmeleri: Gediz Havzası'ndaki sulama sularının ve açılan derin kuyulardan alınan su örneklerinin kimyasal bileşimini incelemiştir. Suyun sodyum zararı riski (SAR - Sodyum Adsorpsiyon Oranı) hesaplamalarını yürüterek, hangi suyun hangi toprak tipinde güvenle kullanılabileceğini raporlamıştır.
───
2. Tarımsal Araştırmacılık Kariyeri ve Sahaya Katkıları
Tarımsal araştırmacılık, laboratuvarda elde edilen saf verilerin sahaya, yani tarlaya ve çiftçiye uyarlanması sürecidir. Fidan Akbaş, salt bir laboratuvar teknisyeni olmanın ötesinde, bu verileri yorumlayan ve projeler üreten bir araştırmacı ziraat mühendisi kimliğine sahipti:
• Bölge Topraklarının Sınıflandırılması: Dönemin en büyük devlet projelerinden olan Türkiye Toprak Envanter Raporları için Menemen ve çevresindeki toprak serilerinin (kumlu, tınlı, killi alüvyal yapılar) fiziksel ve kimyasal sınırlarını belirleyen projelerde yer almıştır Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi.
• Toprak-Su-Bitki İlişkileri Araştırmaları: Laboratuvarda ölçülen "tarla kapasitesi", "solma noktası" ve "faydalı su" kapasitesi gibi fiziksel parametreleri kullanarak, bitkilerin su tüketim rehberlerinin hazırlanmasına katkı sunmuştur Ziraat Fakültesi Menemen Uygulama Çiftliği alluvial topraklarının .... Bu araştırmalar, o dönem Menemen Ovası'nda yeni yaygınlaşan kontrollü sulama şebekelerinin tasarımında mühendislik verisi olarak kullanılmıştır.
• Kurumsal Hafıza ve Raporlamalar: Elde edilen bulgular, dönemin Topraksu Genel Müdürlüğü Teknik Raporları veya enstitünün kendi bünyesinde çıkardığı araştırma bültenlerinde (Bugün halefi Soil Studies - Toprak Su Dergisi olan yayınların öncülleri) isimsiz veya proje ekibi ortak imzasıyla basılarak devlet arşivlerine kazandırılmıştır.
🏛️ Dönemin Kurumsal Yapısı (Topraksu'dan Köy Hizmetlerine)
Fidan Akbaş’ın görev yaptığı dönemde Menemen Topraksu Bölge Araştırma Enstitüsü, Türkiye'nin tarımsal altyapısını kuran ana merkezlerden biriydi. 1985 yılında Topraksu Genel Müdürlüğü ile Yol Su Elektrik (YSE) birleştirilerek Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü kurulduğunda, Fidan Hanım ve ekibi kurumsal kimlik değişse de araştırmalarına kesintisiz devam etmiş, laboratuvar standartlarının korunmasını sağlamışlardır.
Aşağıdaki tablo, Fidan Akbaş’ın yürüttüğü bu çift yönlü kariyerin ana hatlarını, kullanılan yöntemleri ve günümüz tarımına olan izdüşümlerini özetlemektedir:
Kariyer Boyutu
Yürüttüğü Temel Görevler & Analizler
Kullanılan Dönemsel Yöntemler
Günümüz Tarımına/Sahaya Katkısı
Laboratuvar Mühendisliği
• Toprak verimliliği (N, P, K)
• Tuzluluk ve pH tayini
• Sulama suyu SAR analizleri
• Yaş kimyasal analizler
• Gravimetrik metotlar
• Manuel titrasyonlar
• Ege Bölgesi'nin ilk bilimsel gübreleme haritaları
• Çiftçiye doğru gübre tavsiyeleri
Tarımsal Araştırmacılık
• Toprak serilerinin haritalanması
• Bitki-su tüketim verileri
• Bölgesel envanter raporları
• Deneme parselleri takibi
• Arazi profil incelemeleri
• İstatistiksel veri korelasyonu
• Menemen Ovası sulama projelerinin altyapısı
• Çölleşme ve tuzlanma risklerinin önceden tespiti
Ziraat mühendisliği toplumunun, Topraksu Araştırma kanadının yüz akı, doğruluk ve dürüstlük örneği,Fidan kardeşim anılarımızda her daim yaşıyor ve de yaşamaya devam edecek, iyi ki arkadaşımızdın sevgili Fidan, Yaşadıklarımız ve anılarınla her daim kalplerde eşsız bir yerin var. Toprağın bol olsun, ışıklar içerisinde uyu sevgili kardeşim......
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder